نمونه‌خوانی، دروازه‌بانی پیش از انتشار اثر

به متن حروف‌چینی / حروف‌نگاری‌شده اصطلاحاً نمونه یا نمونۀ چاپی می‌گویند. عمل مقابله کردن نمونه و خبر و تصحیح غلط‌های چاپی یا غلط‌گیری، یا تصحیح مطبعه‌ای را اصطلاحاً نمونه‌خوانی می‌گویند.

گاه ممکن است نمونه‌خوان یک نفر باشد، و گاه ممکن است به ضرورت چند تن نمونه را بخوانند و چند چشم با دقت و دیدگاه متفاوت آن را بازبینی کنند. نمونه‌خوان‌ها بیشتر به تنهایی به نمونه‌خوانی می‌پردازند و خبر و نمونه را مطابقت می‌دهند، اما گاه نیز ممکن است که دو نمونه‌خوان همکاری کنند، یکی خبر را بخواند و دیگری نمونه را بررسی کند.

نمونه‌خوانی بخشی از کار اصلاح کتاب یا هر نوشتار دیگری است که در درجه‌ای پایین‌تر از ویراستاری قرار می‌گیرد ولی کامل‌کننده کار و تلاش ویراستار است. 

وظیفه نمونه‌خوان اگرچه در نگاه اول ساده است ولی از اهمیت زیادی برخوردار است زیرا او ناظر و بازبین نهایی دانسته می‌شود و اگر چیزی از چشمان ویراستار دور مانده باشد یا در پیاده‌سازی اصلاح و دستور‌های ویراستار، حروفچین چیزی را از قلم انداخته باشد باید نمونه‌خوان دقت کافی و وافی داشته و آن‌ها را اصلاح کند.‌

مشارکت مؤلف و مترجم در کار نمونه‌خوانی الزامی است، اما نباید به نمونه‌خوانی او اکتفا کرد. مؤلف به دلیل آشنایی از پیش با متن بسیاری از مطالب را به قرینه می‌خواند و چشم او از روی مطالب به‌سادگی پریده و بسیاری از مشکلات فنی را نمی‌بیند و در نتیجه اصلاح نمی‌کند. پیش‌فرض‌های یک فرد برای نمونه‌خوانی و تصحیح برخورداری از دانش ساختار و محتوای زبان فارسی شامل دیکته، معنی لغات، دستور زبان و شیوه نگارش است.

کسی که در صنعت چاپ و نشر به عنوان آخرین نفر برای بازنگری یک متن قبل از چاپ و انتشار آن، آن را بازبینی می کند. ویرایشگر مقادیری از صفحات چاپ شده را که شامل تمام قالب بندی‌ها، شماره صفحات، سرصفحه ها و غیره هستند با متن ویرایش‌شده مقایسه می‌کند تا اطمینان حاصل شود که هیچ گونه خطا در ساختار منتشر نشود.

اصلاحات آخرین مرحله قبل از انتشار متن است و باید تا لحظه آخر آن را بازبینی و اصلاح کرد. برخلاف متخصصان سنتی صنعت چاپ و نشر، تصحیح‌کننده‌های متن در فرایند تجدیدنظرهایی که می‌تواند برای یک سند انجام دهد، محدود نمی‌شود، زیرا معمولاً هیچ هزینه اصلاحی برای ایجاد تغییرات بیشتر وجود ندارد. با این حال، اگر نمونه‌خوانان متوجه شوند متن هنوز به تغییرات گسترده‌ای نیاز دارد، ممکن است توصیه کنند دور دیگری از ویرایش انجام شود.

اگرچه نمونه‌خوانی زمان کمتری از ویرایش اولیه به خود اختصاص می‌دهد، گامی مهم در تهیه یک نوشتار برای مطالعه راحت افراد دیگر است؛ زیرا اشتباه‌ها و غلط‌ها می‌توانند باعث سردرگمی شود یا اثر را غیرحرفه‌ای نشان دهند. خدمات تصحیح Scribendi کمک خواهد کرد که شما از نهایی شدن اثر چاپ‌شده خود اطمینان حاصل کنید که برای خوانندگان آماده است.

وظایف نمونه‌خوان

تصحیح یا ثبت حذفیات، خطاها یا ناهماهنگی‌های به‌وجود‌آمده.

– علامت‌گذاری نسخه رونوشت برای مشـخص کردن و تصحیح خطاها در تایپ، چینش، دستورزبان، علامت‌گذاری یا اعمال علائم چاپگرهای استاندارد.

– خواندن رونوشت‌ها یا نسخه‌های تصحیح‌شده برای اطمینان از انجام همه اصلاحات.

– مقایسه اطلاعات یا ارقام یک سند با داده‌های‌ اسناد دیگر یا با نسخه اصلی برای یافتن خطاها.

– استفاده از کتاب‌های مرجع یا کمک گرفتن از کتابخوان‌ها برای کنترل ارجاع‌ها و مطابقتشان با

قوانین دستورزبان و انشا.

– ارجاع نسخه‌ها با اصلاحات علامت‌گذاری‌شده به نویسندگان، ویراستارها، تایپیست‌ها یا حروفچین‌ها برای تصحیح یا چاپ دوباره.

– اندازه‌گیری ابعاد، فاصله بین خطوط و وضعیت اجزای صفحه (رونوشت و تصاویر)  با خط‌کش چاپگر برای رعایت مشخصات.

– خواندن علامت‌گذاری‌ها، لغات نامأنوس و اسامی خاص نسخه‌ها با صدای بلند.

آنچه باید به آن توجه کرد برخلاف تفکر رایج در میان دست‌اندرکاران چاپ و نشر و عوام این است که کار نمونه‌خوان اگرچه در نظر اول بسیار ساده می‌نماید، کاری با نیاز به دقت بسیار بسیار زیاد است، زیرا اگر غلطی از زیر چشم نمونه‌خوان بگریزد، دیگر جای جبران نیست.